No quince aniversario do accidente do buque petroleiro “Prestige” ainda estan pendentes de concretar as indemnizacións en concepto de responsabilidade civil

Lembramos hoxe dun modo moi especial en Galicia que cúmprese  o XV aniversario da maior catástrofe ambiental con afectación do medio mariño da nosa historia.

Foi o 13 de novembro de 2012 cando o buque petroleiro “Prestige”, bandeira de Bahamas, e capitaneado polo grego Apostolos Ioannis Mangouras, cando a súa navegación alcanzara as 27,5 millas ao oeste de Fisterra, e atopábase dentro do corredor marítimo denominado Dispositivo de Separación de Tráfico, sufriu unha rotura no seu costado de estribor.

Por esa abertura estivo a derramarse fuel ata a fractura total e o afundimento do barco, producidos seis días despois, o 19 de novembro, cando se atopaba a 138 millas da costa. Derrame oficialmente estimado nunhas 63.000 toneladas de fuel.

Despois dunha longa instrucción, case dez anos, chegou o xuízo do Prestige, que  foi un dos máis complexos na historia da Xustiza galega, A Xunta tivo que facer fronte a unha serie de necesidades materiais imprescindibles para a celebración das sesión que duraron nove meses na Audiencia Provincial de A Coruña. O orzamento de todas as actuacións superou o millón de euros, máis o custo das complexas probas periciais para determinar o dano causado.

A Audiencia Provincial de A Coruña dictou sentenza o 13 de novembro de 2013 e condenou a Apostolos Ioannis Mangouras, como autor criminalmente responsable dun delito de desobediencia grave á autoridade marítima nacional, ao no aceptar o remolque do "Prestige" para afastalo a costa, ata pasadas case tres horas. A pena foi de 9 meses de prisión.

A citada sentenza foi recorrida diante do Tribunal Supremo que o 14 de xaneiro de 2016 dictou un novo fallo condeando a dous anos de prisión ao capitán do buque Prestige, Apostolos Ioannis Mangouras, como autor responsable dun delito imprudente contra o medio ambiente na modalidade agravada de danos catastróficos en relación coa grave afectación do medio mariño e demais prexuízos provocados a consecuencia da vertedura de fuel acontecida o día 13 de novembro de 2002.

O Tribunal Supremo apreciou grave imprudencia por parte do citado capitán por acometer a que resultou ser a última travesía do Prestige na maneira en que o fixo e pola forma de afrontar a crise.

Asumiu unha travesía nun momento en que o previsible, cando non seguro, en atención á zona pola que había de navegar e a época do ano na que o facía, é que houbese de enfrontarse a condicións meteorolóxicas adversas.

Ademais, fíxoo cun barco que, aínda prescindindo do seu estado estrutural, estaba envellecido e con deficiencias operativas que coñecía perfectamente: había de navegar en manual porque o piloto automático non funcionaba; coas caldeiras sen serpentines que permitisen quentar a carga coa intensidade necesaria para facilitar o eventual transvasamento da mesma; cun remolque que en situacións adversas era difícil de accionar pois requiría de polo menos catro homes para movelo e vapor de auga, o que o inutilizaba no caso de colapso da maquinaria.

A iso súmase que, iniciada a marcha desde o Porto de San Petersburgo, completou o cargamento no porto estoniano de Ventspils, onde permitiu que fose sobrecargado cun exceso de máis de 2.000 toneladas de fueloil, que provocou o consecuente sobrecalado.

Isto non só implicou un flagrante incumprimento da normativa sobre as liñas de carga, senón un evidente incremento do risco en relación a unha navegación da que como capitán era responsable e que, en atención ao material altamente contaminante que transportaba, esixía máis rigorosas medidas de seguridade.

Colocouse nunha situación na que non podía garantir a seguridade do barco ante un forte contratempo, como foi ese fallo estrutural que determinou o colapso da maquinaria e a fractura do casco. Avaría que, fose cal fose a súa causa, non se pode considerar improbable, sobre todo nun barco desa antigüidade. Non contradi este extremo que a sociedade de clasificación ABS certificase a idoneidade do Prestige para a navegación. Non era esta unha cuestión incontrovertida, pois dúas sociedades enerxéticas, a española Repsol e a británica BP, desaconsellaran o seu uso.

E nesa situación, cando o fallo estrutural rebentou o casco, o acusado para salvar a forte escora que abocaba ao afundimento adrizó o buque, permitindo a entrada de auga de mar nos tanques, o que sobrecargó en exceso o barco, minou a súa capacidade de resistencia e dificultou ao máximo o seu rescate. É certo que esta última manobra acometeuna cando a vertedura xa se iniciou, pero foi decisiva para impedir que o mesmo fose controlado ata que finalmente o buque fracturouse.

Por último, a sentenza falaba do comportamento elusivo do capitán á hora de desatender as ordes da Autoridade Marítima Española, tamén contribuíu a incrementar o risco da vertedura. O barco sen goberno derivaba cara á costa e calquera demora no seu control incrementaba as posibilidades de contaminación.

O acusado Apostolos Ioannis Mangouras asumiu non só unha navegación arriscada, como a cualificou a Sala sentenciadora. Senón que creou un grave risco, sobre todo en relación co carácter altamente contaminante da sustancia que transportaba. Un risco que excedeu o permitido e colocouse como capitán do Prestige nunha situación que lle impediu controlalo en momentos críticos. Desta maneira o barco continuou arroxando fueloil ao mar ata que transcorridos uns días partiuse. Incumpriu en consecuencia o deber obxectivo de coidado que lle incumbía ao xerar riscos non permitidos e non neutralizar os provocados por outros. E tamén o subxectivo, pois como capitán do buque estaba obrigado a advertir a presenza do perigo grave que asumiu.

O Tribunal Supremo absolveu a Mangouras do delito de desobediencia polo que fora condenado a 9 meses de prisión pola Audiencia da Coruña porque o episodio sobre o que se apoiou esa condena tomouse en conta para conformar o comportamento que no seu conxunto considerouse delito imprudente contra o medio ambiente.

Confírmouse ademais a absolución do xefe de máquinas do Prestige e de José Luis López Sors, director xeral da Mariña Mercante na data dos feitos.

Lembrar o que dicía o fallo que en concepto de responsabilidade civil, Mangouras debería indemnizar nos termos que se fixen en execución de sentenza, na contía e con arranxo aos criterios establecidos nos fundamentos septuaxésimo primeiro a septuaxésimo terceiro da sentenza.

Declarábase a responsabilidade civil directa, co mesmo alcance, da aseguradora Cia The London Steamship Owners Mutual Insurance Association e a subsidiaria de Mare Shipping Inc., propietaria do barco. Declárase igualmente a responsabilidade civil do FIDAC (Fondo Internacional para a indemnización de danos causados por hidrocarburos) cos límites establecidos no Convenio que o regula.

Neste momento está a finalizar  na Audiencia Provincial da Coruña, a complexa tarefa cuantificación dos danos do Prestige no contexto da execución da sentenza do Tribunal Supremo.

Lembremos que a sentenza da Sala Segunda, diferiu a concreción do importe das indemnizacións en concepto de responsabilidade civil á fase de execución de sentenza, aínda que sinalou que a mesma debe abarcar a restitución, a reparación do dano, tanto o emerxente como o lucro cesante, incluído o dano ambiental nos seus distintos aspectos, e a indemnización de prexuízos materiais e morais, co límite das peticións formuladas polas partes nas súas conclusións definitivas. 


Precisamente hoxe era preguntado por estas cuestións o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo que afirmou "que a estas alturas, quince anos despois, falta que os responsables, que os houbo, dean conta desde un punto de vista patrimonial, económico do desastre. Non temos aínda unhas indemnizacións correspondentes como consecuencia daquela chatarra flotante que percorría con substancias tóxicas nosa costa"
Engadiu que "todos os axentes implicados aprenderon do impacto ambiental, sentimental e obxectivo na economía da catástrofe provocada polo buque Prestige, aínda que, a pesar de insistir en que hai máis medios e máis experiencia, seguen pasando miles de barcos con substancias perigosas polo corredor de Fisterra".
Certamente a día de hoxe España está moito máis preparada que hai 15 anos, tanto cientificamente como a nivel de medios. Conta cun Sistema Nacional de Resposta ante a contaminación mariña.

No marco desta ferramenta, para cumprir coas directrices establecidas polo Estado no Sistema Nacional de Respuesta ante la contaminación marina, Galicia elaborou un Plan fronte a estas continxencias (Plan CAMGAL) que permite loitar da forma máis eficaz, operativa e eficiente posible ante un episodio de contaminación mariña, xa que simplifica os órganos de resposta ante unha continxencia marítima. En outubro de 2016 publicouse no DOG a nova estrutura e organización do Plan CAMGAL.
 
- Este plan inclúe diferentes medios anticontaminación e a Consellería vén de engadir a eles seis traxes de protección nuclear, biolóxica e química (NBQ) para eventuais episodios de contaminación mariña. Formarán parte do equipamento específico de loita contra a contaminación mariña dos buques Sebastián de Ocampo e Irmáns García Nodal.   

No caso concreto de Galicia, nos últimos anos incorporamos ademais:
 
- Os dous buques Irmáns García Nodal e máis o Sebastián de Ocampo, preparados con distintas medidas anticontaminación. 

- O buque Ría de Vigo, designado para o Noroeste da Península Ibérica pola Axencia Europea de Seguridade Marítima (EMSA). A Xunta de Galicia contribúe ao seu mantemento e está dotado con equipamento punteiro para a loita contra a contaminación. 

- Hai á disposición dúas naves loxísticas de almacenamento de materiais para a loita contra a contaminación en Cambados e temos contedores nos principais portos autonómicos, así como o material de Sasemar na nave de Fene. 

- A maiores Galicia participou en 14 proxectos europeos relacionados con oceanografía e loita contra a contaminación. Deles 2 foron premiados a nivel europeo Arcopol Platform (o ano pasado) e Raia Co (a semana pasada). 


Agardemos que a xustiza remate o seu complexo traballo, que sexan indemnizados os perxudicados e que desgarazas como a do Prestige non volvan a repetirse diante de ningunha costa.


Si desexa facer algún comentario poder enviar un correo a celso.delgado@congreso.es 
Recibirá resposta




Con la tecnología de Blogger.